آشنایی با کارتهای هوشمند

     یک کارت هوشمند از نظر اندازه شبیه به کارت‌های اعتباری پلاستیکی که یک تراشه در آن کار گذاشته شده است می‌باشد. قرار دادن یک تراشه در کارت به جای نوار مغناطیسی، آن را تبدیل به یک کارت هوشمند با قدرت سرویس‌دهی در مصارف گوناگون می‌نماید. این کارت‌ها به دلیل دارا بودن تراشه، دارای قابلیت کنترل عملکرد بوده و فقط اطلاعات مربوط شخصی و تجاری کاربر واجد شرایط را پردازش می‌نماید.

     کارت هوشمند قابلیت استفاده در انواع معاملات بانکی و پشتیبانی مالی را دارد و به دلیل راحتی حمل و نقل و امنیت موجب آسایش خیال کاربر وتامین اطلاعات گوناگون مورد نیاز وی می‌گردد. استفاده از امکانات متنوع کارت‌های هوشمند به تجار این امکان را می‌دهد که محصولات و کالاهای خود را در بازارهای جهانی ارائه وفعالیت‌های تجاری خود راگسترش دهند. بانک‌ها، شرکت‌های نرم‌افزاری وسخت افزاری، خطوط هوایی وهمه این شانس را خواهند داشت که به بهره‌مندی از خدمات نوین محصولات کارتی خود در جهت ارتقاء سطح فعالیت‌ها و ارائه محصولاتشان دست یابند. ترکیب امکانات نهفته در کارت‌های هوشمند سبب ایجاد ارتباط نزدیک‌تر میان طرفین تجاری وآنهایی می‌گردد که در اقصی نقاط دنیا به نحوی با یکدیگر دارای روابط تجاری می‌باشند.

     امروزه در دنیا بیش از ۴/۴ میلیارد کارت اعتباری استفاده می‌شود. فعالیت‌های اقتصادی - مالی مبتنی بر کارت‌های هوشمند به میزان ۳۰ درصد در سال رشد دارد. همچنین تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که در سراسر دنیا طی ۵ سال آینده صنعت کارت‌های هوشمند و وسایل و تجهیزاتی که امکان استفاده از آن را میسر می‌سازند به طور قابل توجهی رشد خواهد داشت وهمچنین افزایش امکانات وقابلیت‌های دستیابی با امنیت کافی به شبکه‌های کامپیوتری وتوسعه رو به رشد استفاده از تجارت الکترونیکی سبب رایج‌تر شدن بکارگیری کارت‌های هوشمند می‌گردد. با در نظر گرفتن همین میزان مصرف، انتظار می‌رود کارت‌های هوشمند برای ۹۵درصد خدمات تلفن بی‌سیم ودیجیتالی که در تمام دنیا ارائه می‌شود مورد بهره‌برداری قرار گیرند. آسیا، آمریکای لاتین وآمریکای شمالی مناطقی هستند که بالاترین پتانسیل را در ۳ سال آینده برای گرایش به استفاده از کارت‌های هوشمند به‌خود اختصاص خواهند داد. اکنون بیشترین زمینه‌های کاربری از کارت‌های هوشمند در سطح دنیا مربوط به تلفن‌های پولی وبی‌سیم، بانکداری، خدمات بهداشتی و پرداخت آبونمان و لوازم خانگی بوده است. 

تاریخچه کارت های هوشمند

     براساس گزارش های منتشر شده، اولین کارت هوشمند حاوی یک ریزپردازنده، در سال 1967 میلادی و توسط دو مهندس آلمانی ابداع شد. این اختراع منتشر نشد تا اینکه یک روزنامه نگار فرانسوی در سال 1974 م، اختراع کارت هوشمند را در فرانسه به ثبت رسانیده و خبر ظهور این فناوری را منتشر کرد. آن زمان به بعد،‌ شرکت‌هایی نظیر Bull‌ ،‌ Honeywell ، Motorola دراین زمینه به فعالیت پرداختند و در نتیجة فعالیت‌های آنها، در سال 1979 اولین کارت هوشمند ریز‌پردازنده‌ای ساخته شد.

با رشد فناوری ساخت و تولید، هزینه تولید یک کارت هوشمند به شدت کاهش یافت تا اینکه در سال 1984 م، با بهره گیری اداره های پست و مخابرات فرانسه ازکارت های تلفن، واقعه مهمی به ثبت رسید. از این تاریخ به بعد، انحصار کارت های هوشمند تنها به عنوان کارت های بانکی، شکسته شد و امروزه کاربردهای گسترده ای از این نوع کارت ها در جامعه مشاهده می گردد.

استفاده از کارت هوشمند در سطح ملی برای نخستین بار در فرانسه و در سال 1986 انجام گرفت. دراین سال، شرکت مخابرات فرانسه برای اولین بار، به جای سکه در تلفن‌های عمومی از کارت هوشمند استفاده کرد که این اقدام سبب رفع بسیاری از مشکلات استفاده از تلفن‌های عمومی،‌سوء‌استفاده‌ها و خرابکاری‌ها شد. پس از آن، از اوایل دهة 90 میلادی، استفاده از کارت‌های هوشمند درکشور‌های مختلف رواج پیدا کرد و به تدریج کاربرد‌های جدیدی برای آن پیدا شد. در سال 1987 میلادی، استانداردی برای نقل و انتقال اطلاعات روی کارت ها به ثبت رسید  789116/1 iso    و این استانداردسازی باعث شد تا امروزه کارت های تولید شده توسط سازنده های مختلف، به راحتی از طریق سیستم های مختلف کارت خوان به تبادل و جابجایی اطلاعات بپردازند  

 مزایای کارت های هوشمند

     با گذر زمان، سازمان های مختلفی خدمات خود را از طریق کارت های هوشمند ارائه می دهند و به عبارتی، دامنه بهره برداری از مزایای این کارت ها، با سرعت در حال گسترش است. مهمترین مزایایی که تا کنون برای این کارت ها برشمرده اند، عبارتند از:

1- افزایش امنیت و سهولت انجام معاملات،

2- کاهش تردد به بانک ها جهت دریافت یا پرداخت وجه نقد،

3- امکان ردیابی خطاهای انجام شده در معاملات روزمره،

4- کاهش ریسک و خطر نگهداری و حمل و نقل وجه نقد،

5- کاهش ریسک دریافت اسکناس و چک پول های جعلی،

6- صرفه جویی در هزینه های نیروی انسانی،

7- ایجاد تشخص و تمایز برای دارنده کارت،

8- عدم نیاز به شمارش مکرر پول در طول سفر،

9- کاهش ترافیک و تردد شهروندان،

10- کاهش هزینه چاپ و نظارت بر امحاء اسکناس،

11- کاهش زمان انجام مبادلات مالی تجاری،

12- کاهش خطر انتقال آلودگی ها و عوامل بیماری زا در اثر مبادله و نگهداری اسکناس،

13- افزایش اعتماد و امید،

14- ارتقای ظرفیت های ساختاری فناوری اطلاعات.

بدیهی است که با فراگیر شدن استفاده از کارت در فعالیت های روزانه، رضایت مندی و آرامش شهروندان افزایش یافته و در کنار ایجاد امنیت و آرامش روزمره، فرهنگ شهروندی ارتقا خواهد یافت  

کاربردهای مختلف کارت هوشمند

     بیشترین کاربرد کارت های هوشمند در زمینه پرداخت الکترونیک است. به عنوان نمونه، در کاربردهایی مانند کارت-های نقدی و اعتباری، کیف پول الکترونیک، کارت های وفاداری (بن های سازمانی، تخفیف برای اعضاء و ...) و کارت-های پارکینگ و بلیط؛ از خدمات پرداخت استفاده می شود. در دیگر حوزه ها نیز، خدمات این کارت ها برای کارت بهداشت و درمان، حمل و نقل، تشخیص هویت، دسترسی و ورود به مکان های خاص و ...، مورد استفاده قرار گرفته است. گستره کاربرد و سرعت فراگیری کارت های هوشمند، امروزه آن را به یکی از الزامات زندگی شهری تبدیل کرده است و به همین دلیل بسیاری از کشورها در حال سرمایه گذاری وسیع در این زمینه هستند.

 

مدیریت سامانه هوشمند کارت سوخت

شرح مختصری از پروژه کارت هوشمند سوخت: 

     شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران برای تحقق اهداف دولت محترم جمهوری اسلامی ایران مبنی بر سامان بخشیدن به عرضه فراورده های نفتی به منظور بهینه نمودن مصرف و کاهش قاچاق که نتیجه تخصیص میلیاردها ریال یارانه و ایجاد تفاوت چشمگیر قیمت داخلی فراورده های نفتی با قیمت های کشورهای همجوار است،تصمیم به مدیریت و سامان دهی مصرف بنزین و نفت وگاز در بخش حمل و نقل و سوخت گرفت که اجرای موفقیت آمیز این پروژه بزرگ و منحصر به فرد علاوه بر سامالن دادن به مصرف فراورده های نفتی گامی مهم در شناسایی صنعت ITدر کشور بوده و راه دستیابی به تجارت الکترونیک و تجارت جهانی را هموار خواهد کرد.

به علاوه از این فرصت برای مکانیزه نمودن عملیات جاگاههای عرضه فراورده های نفتی نیز استفاده شده است و همزمان با اجرای سیستم کارت هوشمند سوخت سیستم مکانیزه عملیات جایگاهها که از سالیان دور مورد نیاز صاحبان مجاری عرضه بود نیز تحقق یافت و مدیران محترم  جایگاهها با بهره گیری از سیستم های مذکور ضمن داشتن امکان مدیریت و کنترل بیش از بیش عملیات جاری قادر خواهند بود به سهولت و حتی بدون نیاز به حضور فیزیکی کلیه عملیات های جایگاه را کنترل و مدیریت نمایند.

پروژه عظیم کارت هوشمند سوخت با بیش از هفده میلیون مشترک در سراسر کشور به عنوان تجربه ای نو در بکار گیری فن آوری اطلاعات در سطح ملی از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است اجرای دقیق و موفقیت آمیز این پروژه علاوه بر نتایج مستقیمی که در ساماندهی مصرف سوخت به همراه دارد به عنوان گامی بزرگ در راه استقرار دولت الکترونیک و ایجاد بستری مناسب برای شکوفایی فن آوری اطلاعات در عرصه های گوناگون مدیریتی کشور هم اکنون مورد توجه بسیاری از مسئولان و کارشناسان کشور میباشد.شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران که افتخار اجرای این طرح عظیم ملی را بر عهده دارد با وقوف بر این که پیشبرد موفقیت آمیز این طرح در گرو ارائه سرویس مطلوب به مشترکان و هم میهنان گرامی است اقدام به دایر نمودن دفاتر خدامت امور مشترکین در سراسر کشور کرده است همکاران ما در این دفاتر به ویزه کاربران سامانه هوشمند سوخت در واقع حلقه واسط بین ما و هموطنانی هستند که تحت پوشش این طرح قرار گرفته اند از این رو شرکت ملی پخش فراورده های نفتی برای پاسخ گویی به نیاز های مشترکان اقدام به آموزش کامل این کاربران کرده و با برگزاری کلاس های متعدد و دوره های مرتبط بستر مناسبی برای خدمت رسانی بیشتر به  مشترکان عزیز را فراهم آورده است.

مهمترین اهداف اجرای طرح کارت هوشمند سوخت :

1.    جمع آوری اطلاعات دقیق و سریع از عملیات تحویل سوخت به بخش حمل و نقل فراورده های نفتی و نحوه توزیع آن.

2.    جلوگیری از قاچاق بنزین و نفت گاز به خارج از کشور از طریق کنترل مقدار سوخت تحویلی به بخش حملو نقل .

3.    فروش الکترونیکی و کاهش گردش وجوه نقد در جایگاهها به منظور حفظ بهداشت عمومی.

4.    بالا بردن ضریب امنیت مجاری عرضه با استفاده از سیستم فروش اعتباری که کاهش گردش پول نقد و جابجایی آن را در پی دارد.

5.    جلوگیری از فرسایش زود رس اسکناس که هزینه سنگینی را بر اقتصاد کشور تحمیل میکند.

6.    ایجاد امکانات لازم برای اجرای سریع و دقیق سیاستهای دولت محترم در زمینه عرضه سوخت به گونه ای که شرکت ملی پخش فراورده های نفتی ایران بتواند هرگونه تصمیم گیری جدید در مورد نحوه توزیع فراورده های نفتی را از طریق مرکز اطلاعات و سیستم های مخابراتی به صورت متمرکز به کارت خوانهای نصب شده بر روی تلمبه های مجاری عرضه منتقل کند و به صورت همزمان در سطح کشور اجرا نماید.
کلیات دفاتر خدمات امور مشترکین :

     تعریف کلی پروزه کارت هوشمند سوخت اصولا بر محور نیازمندیهای بخش نفت در مدیریت بهینه توزیع سوخت و سپس بر محور الزامات اقتصادی دولت نظیر توزیع عادلانه یارانه ها انجام شده است بدیهی است که این دو محور رابطه ای تنگاتنگ با یکدیگر داشته و اعمال سیا ستهای اقتصادی دولت بدون امکان مدیریت بهینه زنجیره توزیع سوخت در کشور ممکن نیست.

هدف از ایجاد این دفاتر برطرف کردن مشکلات احتمالی کارت های هوشمند سوخت و خدمت زسانی به دارندگان کارت هوشمند سوخت می باشد از آنجا که در این طرح دریافت بنزین برای وسائط نقلیه فقط از طریق کارت هوشمند سوخت انجام میشود و این کارت از اهمیت ویزه ای برخوردار است فرایند های دفاتر خدمات شامل طراحی شبکه ارتباطی و مکان یابی دفاتر تامین تجهیزات راه اندازی و نصب تجهیزات اموزش پرسنل تامین نرم ا فزارهای مربوطه و یکپارچه سازی فعالیتها با دیگر بخش های موجود می باشد،برخی از ویزگیهای اصلی مورد نیاز دفاتر خدمات امور مشترکین عبارت است از:

1.    در دسترس بودن و سهولت کاربری

2.    امنیت قابل اتکا شبکه مورد استفاده

3.    زیر ساخت مناسب برای ارائه خدمات به عموم

4.    دارا بودن امکانات شبکه

5.    فضای فیزیکی کافی برای ارائه خدمات 

 

انواع خدمات قابل ارائه در دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت:
1.
    ثبت مفقودی کارت هوشمند سوخت

2.    لغو گزارش مفقودی کارت هوشمند سوخت

3.    عیب یابی کارت هوشمند سوخت

4.    بازبینی اطلاعات کارت هوشمند سوخت

5.    درخواست صدور کارت هوشمند سوخت المثنی

6.    استعلام وضعیت درخواست صدور کارت جدید

7.    ارائه وجستجوی شماره VINخودرو

8.    جستجو وبه روز رسانی اطلاعات کارت هوشمند سوخت  

9.    ثبت وبه روز رسانی کارت های جدید (ویژه موتور سیکلت)

10.           گزارش گیری از کارت هوشمند سوخت در حالت آفلاین از روی کارت وآنلاین از مرکز داده

11.           علت مسدود شدن کارت هوشمند سوخت

 

مزایای استفاده از کارت هوشمند سوخت :
     قبل از اجرای طرح کارت هوشمند سوخت روند افزایش مصرف بنزین 10% در سال بوده است در سال 86 به طور میانگین 74 میلیون و لیتر مصرف روزانه داشتیم که با در نظر گرفتن ضریب افزایش10%سالانه در سال 88 این رقم می باید به حدود 90 میلیون لیتر می رسید با اجرای طرح کارت هوشمند سوخت علاوه بر جلوگیری از 10%افزایش مصرف در سال 87 روزانه حدود 10 میلیون و لیتر کاهش مصرف بنزین نیز صورت گرفته است.

کل تولید بنزین پالایشگاههای کشور روزانه 42 میلیون لیتر می باشد مابقی تقاضا بایستی از خارج از کشور وارد شود در سال 86 حدود 30 میلیون لیتر روزانه و در سال 87 حدود 20 میلیون لیتر روزانه واردات بنزین صورت گرفته است .

اجرای طرح کارت هوشمند سوخت علاوه بر کاهش مصرف و جلوگیری از قاچاق فراورده از طریق مرزها فدست آورد های دیگری چون بانک اطلاعات موتور سیکلت ،تکمیل و به روز شدن بانک اطلاعات خودروهای بنزین سوز و گاز سوز فساماندهی خودروهای فرسوده فساماندهی خودروهای مسافربر آزانس ها و اموزشگاهههای آموزش رانندگی ،ساماندهی خودروهای عمومی ،مدیریت مصرف و اجرای سیاستهای بهینه سازی و جمع آوری آمارهای دقیق و صحیح و اطلاعات به روز از ناوگان حمل و نقل کشور را به همراه داشته است.

 


ادرس دفاتر پستی:

یست وآدرس دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت مستقر در دفاتر منتخب پستی غرب مازندران :

آدرس ولیست دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت مستقر در مراکز پلیس + 10 غرب مازندران :

 

 

 

تماس با سامانه هوشمند

 

واحد سامانه هوشمند منطقه :  7-01912256891داخلی 291 و 293

واحد سامانه هوشمند تهران : پاسخگویی به سؤالات و مشکلات :
9-88329061 -021

 


انواع کارت‌های هوشمند؛ مشکل‌گشای شما

 

مقدمه

 

تنوع موجود در کارت‌های بانکی و حتی غیر بانکی که برای کاربردهایی غیر از کارهای مالی نیز استفاده می‌شوند و اسامی مختلفی که در این میان وجود دارند، معمولاً موجب سردرگمی بسیاری از افراد می‌شود، حتی شماری از دارندگان این کارت‌ها نیز قادر به توصیف درست و دقیقی از کارت خود و قابلیت‌های آن نیستند. در این مقاله سعی کرده‌ایم شما را با انواع رایج این کارت‌ها که به طور گسترده‌ای در سطح جهان و نیز در داخل ایران مورد استفاده هستند، آشنا کنیم.

 

کارتی پلاستیکی و از نوع کارت‌های مغناطیسی و به طور معمول به ابـعاد 98/53 × 6/85 مـیلی‌متر است. مـطابق دایره‌المعارف بریتانیکا (Britanica) استفاده از کارت‌های اعتباری اولین بار در دهه 20 در امریکا مطرح شد، زمانی‌که مراکزی مانند شرکت‌های نفتی و هتل‌های زنجیره‌ای نسبت به صدور چنین کارت‌هایی برای مشتریانشان اقدام کردند، اما استفاده از این کارت‌ها به طور قابل ملاحظه‌ای پس از جنگ جهانی دوم گسترش یافت. اولین کارت اعتباری بین‌المللی که در موارد مـختلفی قابـل اسـتفاده بود توسط شرکت Diners' Club در سال 1950 معرفی شد.

امـروزه کارت‌هـای اعتـباری رایـج‌ترین ابـزار پـرداخت‌ online هسـتند، ضـمن اینکه این کارت‌ها می‌توانند در دستگاه‌های خودپـرداز (ATM) بـرای برداشـت پـول تا مـیزان اعـتبار کارت مورد استفاده قرار گیـرند. هـر ماه بـرای دارنده کارت، صورتحسابی ارسال می‌شـود که خریدهای انجام شده توسط کارت و نیز کل بدهی صاحب کارت در آن مشخص است. پس از دریافت صورتحساب، دارنده کارت مـوظف اسـت تا موعد مقـرری، حـداقل مـبلغی را پـرداخت کنـد یا اینـکه ممکن است مجبور باشد صورتحساب را به طور کامل پرداخت کند. Visa و MasterCard هم اکنون به عنوان رایج‌ترین و گـسترده‌ترین شبکه کارت اعتباری دنیا مطرح هستند.

این دو شرکت معظم روی هم بیش از 15 میلیون تراکنش را به طور روزانه دریافت و انجام می‌دهند. American Express و Discover نیز از دیگر کارت‌های اعتباری معروف هستند که به ویژه در امریکا و کانادا طیف استفاده وسیعی دارند.

 

Debit Card  ( کارت بدهی )

 

این نوع کارت، امکانی برای پرداخت وجه به جای ارائه پول نقد در بسیاری از خریدهای رایج است. بنابراین در مقایسه با کارت‌های اعتباری که شیوه‌ای برای پرداخت در آینده (Pay Later) هستند، Debit Card ابزار پرداخت در لحظه خرید است و در بسیاری از سوپر مارکت‌ها،‌ فروشگاه‌ها و رستوران‌ها مورد پذیرش است.

از این رو Debit Card شیوه مناسبی برای کنترل و مدیریت هزینه‌هاست زیرا فقط می‌توانید به اندازه‌ای که پول در حساب دارید، خرج کنید و برخـلاف کارت‌های اعتبـاری، نـمی‌توانید پرداخت‌ها را به آخر ماه و یا ماه‌های بعد موکول کنید.

البته در بسیاری از کشورها، Debit Card یک کارت چندمنظوره است و به طور مثال، به عنوان کارت ATM برای دریافت پول از دستگاه‌های خودپرداز نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در هر حال، انواع Debit Card مانند کارت‌های اعتباری از ابزارهای رایج پرداخت‌های اینترنتی هستند که استفاده از آنها در سراسر دنیا از جمله ایران رو به گسترش است.

 

این گونه کارت‌ها مانند کارت‌های اعتباری و کارت‌های بدهی، نمونه‌ای از کارت‌های مغناطیسی هستند.

کارت هدیه به صورت بی‌نام و با مبالغ معین از سوی بانک صادر می‌شود و ایده مناسبی جهت هدیه به اقوام و دوستان است.

در حـقیقت به جای اینکه مـجبور باشید جـهت خرید هدیه برای کسی که به جـشن تـولدش دعوت شده‌اید، چـند ساعتی را در خیابان‌ها وقت صرف کنیـد و تـازه پـس از خـرید، نگران این موضوع باشید که آیا وی از آنچه که خریده‌اید خوشحال خواهد شد یا نه، می‌توانید با مراجعه به بانک و خرید یک کارت هدیه و اهدای آن به وی، از این بابت آسوده خاطر بوده و مطمئن باشید که وی نیز از این هدیه بسیار خرسند خواهد بود، چرا که توسط این کارت وی می‌تواند در بسیاری از فروشگاه‌ها و مراکز خرید آنچه را که مایل است، خریداری کند.

در حقیقت مثل این است که شما پول نقد به وی هدیه داده‌اید. در ایران نیز مدتی است که برخی از بانک‌های خصوصی نسبت به ارائه و عرضه کارت‌های هدیه با مبالغ مشخص اقدام کرده‌اند.

 

ATM Card  ( کارت خود پرداز یا عابر بانک )

 

ATM Card که به آن Cash Card نیز گفته می‌شود از جانب یک بانک یا موسسه مالی صادر می‌شود و فقط در دستگاه‌های خودپرداز قابل استفاده است.

استفاده اصلی این کارت‌ها برای برداشت و یا به حساب گذاشتن پول، مشاهده وضعیت حساب و تراکنش‌های مالی انجام شده (معمولاً 10 تراکنش آخر) شبکه بانکی است.

بـرخلاف کارت‌هـای Debit، کارت‌های خـودپرداز فـقط بـرای تراکنش‌های حضـوری قابل استفاده هستـند، نه خـریدهای از طریق تلفن، فاکس و یا اینترنت که نیاز به احراز هویت از طریق Personal Identification Number) PIN) دارند و این بدان معناست که کارت‌های خـودپرداز توسط فـروشـندگان کالا و اجناس مختلف، قابل پذیرش و پشتیبانی نیستند.

 

Smart Card  (کارت هوشمند )

 

کارت‌های هوشمند نسل جدید و پیشرفته‌تری از کارت‌ها هستند که در مقایسه با کارت‌های مغناطیسی، طیف استفاده وسیع‌تری دارند. کارت‌های هوشمند از دو دیدگاه قابل بـررسی و طبقه‌بندی هستند، یک دیدگاه بـر اساس ساخـتار کارت هـوشمند است و دیدگاه دیگر بر اساس نوع ارتباط کارت با دستگاه کارت‌خوان.

در دیدگاه اول کارت‌ها به دو گروه تقسیم می‌شوند:

الف- کارت‌هایی که دارای ریزپردازنده همراه با حافظه‌ای شبیه به RAM هستند که به این‌گونه کارت‌ها Microprocessor Chip Cards و یا Integrated Circuit Cards گفته می‌شود و در قیاس با کارت‌های مغناطیسی، دارای حافظه بیشتر و امنیت بالاتری هستند.

از آنجا که این کارت‌ها دارای ریزپردازنده هستنـد، قادرند با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای مختلف، داده‌های مختلفی را پردازش کنند؛ بنابراین صرفاً برای تعاملات مالی استفاده نمی‌شوند. کارت هوشمند سوخت نمونه‌ای از به کارگیری این‌گونه کارت‌های هوشمند است.

 

ب- کـارت‌های حـافـظه یـا در اصـطلاح Memory Cards که قادرند تا چـند کیلوبایت داده را در تـراشه حافـظه خود نگهداری کنند و چون فاقد ریزپردازنده هستند، توانایی پـردازش داده‌ها را ندارند؛ از این رو صرفاً برای یک منظور و کاربرد خاص آن هم در شرایطی که سیستم مذکور فاقد پیچیدگی و حالات مختلف باشد، استفاده می‌شوند.

کارت‌های اعتباری تلفن که با قیمت 16هزار ریال از جانب شرکت مخابرات فروخته می‌شوند و دارای 20هزار ریال اعـتبار هستند، نمونه‌ای از این‌گونه کارت‌ها به شمار می‌روند.

 

نگاه دیگر

در دیدگاه دوم، کارت‌های هوشمند از نظر تماس یا عـدم تماس با دستگاه کارت خوان به دو دسته تقسیم می‌شوند:

نـوع اول که به آنـها Contact Smart Cards گفتـه می‌شـود، دارای یـک مدار یـکپارچه (IC) یـا تـراشـه (Chip) بـا تـوانایی پردازش داده‌ها هستند و ممکن اسـت دارای حافظه و یا فاقد آن باشند و برای مـشاهده یا دریافـت داده‌هایشان بایـد آنها را در دستگاه یا ماشین مربوطه قرار داد تا تماس فیزیکی بین کارت و دسـتگاه یا ماشین کارت خوان مربوطه برقرار باشد. این کارت‌ها ابـزاری مناسـب برای پرداخـت‌های الکتـرونیکی در تـعاملات online هسـتند، کارت‌های شـناسایی (ID Card) و کارت‌های سلامت (Health Card) نمونه‌هایی از این کارت‌های هـوشمند تماسی هستند.

نوع دوم از این کارت‌ها که به آنها Contactless Smart Cards گفته می‌شود، دارای فناوری جدیدتری هستند که آنها را از تماس فیزیکی بین کارت و دستگاه بی‌نیاز می‌کند.

در حقیقت به جای صفحه تماس، دارای آنتنی هستند که قادر است در فاصله‌ای مناسب با دستگاه مربوطه ارتباط برقرار کند.

اما این آنتن برخلاف آنتن رادیو و یا آنتن گوشی تلفن همراه، به صورت بخشی زائد و بلند نیست بلکه به صورت یک لایه در داخل خود کارت،‌ قرار گرفته است.

گذرنامـه‌های الکترونیـکی (Electronic Passport) کارت‌های مـربوط به پرداخت هزینه در برخی پارکینگ‌های عـمومی، برخی از کارت‌های شناسایی و یا کارت‌های ورود و خروج پرسنل، از نوع کارت‌های هوشمند بدون تماس هستند.

 

منبع: ماهنامه وب

 

 

 

 

 

 

 

 

کارت هوشمند چیست؟


اشاره :
امروزه با توجه به سهمیه بندی بنزین و متداول‌تر شدن استفاده از کارت هوشمند تصمیم گرفتیم تا در مقاله‌‌ای کوتاه به مقوله کارت‌های هوشمند بپردازیم.


کارت هوشمند چیست؟ (Smart Card)

اشاره
در این مقاله با انواع اینگونه کارت‌ها که به کارت هوشمند معروفند آشنا خواهید شد..

مقدمه
کارت‌های پلاستیکی در کشورهای صنعتی ، قسمتی از زندگی روزمره مردم شده و مرتباً
  نیز انواع جدیدی از کارت‌ها به مردم پیشنهاد می‌شود . از این کارت‌ها برای مصارف گوناگونی مانند کارت شناسایی ، مجوز ورود ، دریافت و پرداخت پول و ...  استفاده می‌شود.
کارت‌های هوشمند که در حال حاضر در دنیا بصورت گسترده‌ای فراگیر شده‌اند اولین بار در سال
  1968 تولید شد و ده سال بعد  بطور انبوه مورد استفاده قرار گرفت.
جدا از ویژگی‌های امنیتی و سهولت استفاده، کارت هوشمند راهی کارا و امن برای تجارت الکترونیکی و بهره‌گیری از خدمات به حساب می‌مد و بدین ترتیب بود که کارت هوشمند در زندگی میلیون‌ها نفر وارد شد.

کارت هوشمند چیست؟
آیا کارت هوشمند همان کارت پلاستیکی است که در دستگاه‌های خودپرداز ATM (Automated Teller Machine ) بانک‌ها استفاده می‌شود؟
جواب این سوال منفی است.
  اینگونه کارت‌ها عموماً فقط یک کارت پلاستیکی هستند با یک نوار مغناطیسی که بر روی این نوار اطلاعاتی ذخیره شده است.
 یک کارت هوشمند، واقعاً هوشمند است. اما سوالی که مطرح می‌شود اینست که چه نیازی است که این کارت‌ها هوشمند باشد؟

کارت‌های قدیمی ‌ATM و کارت‌های دیگری که نوار مغناطیسی دارند امنیت را فراهم نمی‌کنند و  سخت‌افزاری در درون آنها تعبیه نشده است. آنها بیشتر مانند یک نوار صوتی هستند که امنیت زیادی ندارند.
اما در کارت‌های هوشمند ،‌ با استفاده از تراشه، امنیت به همراه سهولت در استفاده ، فراهم شده است.

انواع کارت هوشمند از نظر عملکرد


کارت‌های هوشمند از نظر عملکرد به دو دسته‌ی "کارت‌های حافظه" و "کارت‌های میکروپروسسوری" تقسیم می‌شوند. گاهی اصطلاح کارت هوشمند فقط در مورد دسته‌ی دوم به کار می‌رود.
کارت‌های اولیه‌ی کارت هوشمند، واقعاً هوشمند نبودند چرا که میکروپروسسور نداشتند. این کارت‌ها معمولا کارت حافظه نامیده می‌شوند.
کارت حافظه قادرند اطلاعات محدودی را ذخیره کند. این اطلاعات توسط نرم‌افزار دستگاه‌های کارت‌خوان (
host computer ) می‌توانند قابل خواندن است.
بسته به نیازهای امنیتی، اطلاعات روی حافظه می‌تواند محافظت شود که به اینگونه کارت‌ها، "کارت‌های حافظه‌ای محافظت شده" می‌گویند. برای مثال برخی کارت‌های تلفن از اینگونه هستند و برای جلوگیری از عمل بارگذاری مجدد (
reload ) محافظت شده‌اند.
کارت‌های حافظه‌ای محافظت نشده در برخی کاربردها که نیاز به امنیت نیست بکار برده می‌شوند.

کارت‌های هوشمند واقعی ( کارت‌های میکروپروسسوری ) دارای یک تراشه‌ی مدار مجتمع یا ICC (Integrated Circuit Chip ) هستند. این تراشه معمولاً یک میکروکنترلر با توان محاسبه‌ای محدود و دارای ورودی/ خروجی است و از نظر ابعاد مشابه کارت‌های نوار مغناطیسی است.

معماری تراشه‌ی میکروکامپیوتر کارت هوشمند


کارت هوشمند کامپیوتری است که دارای پروسسور (
CPU ) و حافظه ( Memory ) می‌باشد.  قدرت پروسسور کارت‌های هوشمند امروزی تقریباً مشابه قدرت اولین کامپیوترهای شخصی IBM است.
شکل2 ، معماری میکروکامپیوتر کارت هوشمند را نشان می‌دهد.
علاوه بر پروسسور، حافظه و کنترل تغذیه ، مدارات خاصی نیز برای امنیت و ارتباط با دنیای بیرون وجود دارد. درون کارت ، اطلاعات از درون یک باس عبور می‌کنند که تحت کنترل واحد منطق امنیتی (
Scurity Logic ) است.

 

محور امنیت کارت میکروپروسسوری ، تقسیم‌بندی حافظه‌ و منطق ناظر بر دستیابی به بخش‌های مختلف می‌باشد. مسیر دسترسی به حافظه از واحد Security Logic عبور می‌کند.
 مهم‌ترین بخش‌های حافظه ( که شامل کلیدهای محرمانه‌ی خود کارت می‌باشند ) اصلاً از خارج کارت قابل دسترسی نیستند. بسیاری از میکروپروسسورهای کارت‌های هوشمند دارای پردازنده‌های محاسباتی کمکی ( Coprocessor ) هستند که در برخی عملیات مانند رمزکردن اطلاعات به پردازنده کمک می‌کنند.
یک پورت واحد برای ورودی / خروجی وجود دارد، که یا با اتصال سریال دو طرفه یا با یک رابط بی‌سیم کار می‌کند.
در هر کارت هوشمند نیز مداری برای کنترل تغذیه و کنترل ساعت (
Clock ) وجود دارد.

در ادامه به توضیح دو جز اصلی تراشه، یعنی میکروپروسسور و حافظه می‌پردازیم.

1ـ میکروپروسسور
بیشتر انواع میکروپروسسورهای کارت‌های هوشمند فعلی هنوز 8 بیتی هستند، که اغلب بر پایه‌ی طراحی
Motorola 6805  یا Intel 8051 ، و با سرعت کلاک 5‌/‌3 تا 5 مگا هرتز هستند. امروزه سازندگان در حال تغییر به معماری از 8 بیتی به 32 بیتی برای تراشه‌‌های قدرتمندتر و به ویژه برای استفاده با سیستم‌های عامل چند کاربردی (Multiapplication Operating System ) هستند.
همان طور که گفته شد، در بعضی طراحی‌ها برای افزایش توان پردازش از یک کمک پردازنده برای اهداف خاصی همچون رمزگذاری داده‌ها در کنار پردازنده‌ی اصلی استفاده می‌شود.

2ـ حافظه
حافظه بزرگترین بخش در طراحی
IC  یک کارت هوشمند است.
در کارت‌های هوشمند از چند مدل حافظه استفاده می‌شود :
از حافظه ی فقط خواندنی ( ROM ) برای ذخیره‌ی برنامه‌های ثابت کارت استفاده می‌شود، این برنامه‌های ثابت که به ماسک (Mask) نیز معروفند گاهی سیستم عامل کارت در نظر گرفته می‌شود، اما اغلب فقط یک برنامه کاربردی است.
بخشی از حافظه‌ی
ROM ( که با نام ROM کاربر شناخته می‌شود ) نیز ممکن است برای آنچه ما می‌توانیم به عنوان برنامه‌ی کاربردی که در کارت اجرا می‌شود در نظر بگیریم، موجود باشد.
حافظه‌ی قابل برنامه‌ریزی فقط خواندنی ( PROM ) برای بارگذاری (Loading) شماره سریال و سایر مقادیر ثابت کارت به کار می‌رود. این بخش از حافظه اغلب بسیار کوچک است ( تا 32 بایت ).
حافظه‌ی فلش ( Flash Memory )، اغلب برای ذخیره‌ی برنامه‌های اضافی که درون کارت باید اجرا شوند به کار می¬رود. استفاده از این نوع حافظه در کارت‌های هوشمند امروزی در حال رشد است.
EEPROM بیشتر برای ذخیره‌سازی داده‌ها استفاده می‌شود.

حافظه
EEPROM در کارت هوشمند، مشابه دیسک سخت در PCها است و می‌تواند در هر زمانی نوشته یا خوانده شود. حافظه EEPROM  بسیار گران‌تر از حافظه‌های دیگر است با این وجود این مهم‌ترین عامل تعیین کننده¬ی انعطاف پذیری عملیات کارت است.کارت‌های امروزی تا حدود64 کیلوبایت حافظه EEPROM دارند.
برای بسیاری از تراشه‌های کارت‌های هوشمند،
EEPROM یک بخش بزرگ از فضای کلی تراشه به حساب می‌آید.( به شکل 3 دقت کنید ). دو پارامتر مهم برای EEPROM، تعداد دفعات نوشتن روی آن و طول زمان نگهداری اطلاعات است( بعنوان مثال 10000 بار و 10 سال ).
حافظه RAM ، برای ذخیره سازی کارهای موقت استفاده می‌شود. وقتی کارت از کارت خوان برداشته می‌شود یا به عبارت دیگر از منبع تغذیه‌اش جدا می‌شود، اطلاعات درون RAM پاک می‌شود.

انواع کارت هوشمند


کارت‌های هوشمند بر اساس نحوه‌ی ارتباط با کارت خوان به 3 دسته‌ی زیر تقسیم می‌شوند :
کارت‌های تماسی
کارت‌های غیر تماسی
کارت‌های کارت‌های ترکیبی
کارت‌های تماسی و غیرتماسی در ظاهر متفاوتند. کارت‌های تماسی یک صفحه‌ی طلایی دارد که اتصالات روی آن قرار دارد. کاربرد این صفحه برای اتصال پایه‌های کوچک تراشه با پایه های فلزی کارت خوان می‌باشد که طبیعی است که کارت‌های غیرتماسی که از راه امواج با کارت خوان ارتباط برقرار می‌کنند و فاقد این صفحه هستند.
 
در زیر به تشریح این 3 نوع می‌پردازیم.

کارت‌های تماسی
همانطور که از نامش پیداست برای استفاده از این قبیل کارت‌ها، باید اتصال فیزیکی بین کارت و دستگاه کارت‌خوان برقرار گردد. به عنوان نمونه، کارت‌های تلفن‌ عمومی جزو این دسته محسوب می‌شوند. مشکل اصلی این قبیل کارت‌ها،‌ خراب شدن کنتاکت‌های فلزی ( محل‌های تماس ) بر اثر عوامل خارجی مانند ضربه و شرایط فیزیکی محیط است. از این کارت‌ها به عنوان جایگزینی برای کارت‌های نوار مغناطیسی ، عمدتاً در کاربردهای مالی و کنترل عبور و کارت تلفن همراه استفاده می‌شود.
سیم کارتی که در داخل تلفن همراه شما است یک کارت هوشمند ( البته بدون بدنه‌ی پلاستیکی آن ) است. بیشتر این کارت‌ها ارتباط خود را با دنیای خارج از طریق یک مجموعه‌ی 6 تا 8 تایی از اتصالات برقرار می‌کنند. تمامی‌کارت‌های هوشمند اولیه، حداقل در اروپا، از این نوع بودند. در شکل 4، این 8 اتصال را مشاهده می‌کنید.

کارت‌های غیر تماسی
برای غلبه بر مشکلات کارت‌های تماسی، کارت‌های غیر تماسی وارد بازار شد.
در این نوع کارت ‌هوشمند، ارتباط بین کارت و کارت‌خوان به‌ صورت فیزیکی بر قرار نمی‌شود؛ بلکه از طریق میدان‌های الکترومغناطیسی و یا فرکانس‌های رادیویی ( امواج
RF ) صورت می‌پذیرد. برای برقرای ارتباط،‌ آنتن مخصوصی بین تراشه‌های کارت قرار داده شده است که در فاصله‌های کم ( حدود 50 سانتیمتر ) می‌تواند ارتباط ایجاد کند. کاربرد اصلی این قبیل کارت‌ها در مواردی است که عملیات مورد نظر باید سریع انجام گیرد، برای نمونه می‌توان به کارت‌های مترو اشاره نمود. مزیت اصلی این قبیل کارت‌ها علاوه بر سهولت استفاده، عمر طولانی‌تر و ضریب ایمنی بالاتر آن است
تغذیه این نوع کارت ممکن است توسط یک باتری فراهم گردد، اما راه حل اتخاذ شده توسط اغلب طراحی‌های کنونی ، دریافت تأمین تغذیه توسط آنتن است، که معمولاً مانند آنتن مخابراتی عمل می‌کند. آنها می‌توانند توان مورد نیاز برای تغذیه‌ی
IC را از میدان الکترومغناطیسی اطراف خود جمع آوری کنند.

همانطور که عنوان شد صنعت راه و ترابری، به ویژه حمل و نقل عمومی، یک مصرف کننده‌ی بزرگ کارت‌های هوشمند است. کاربردها در این صنعت به استفاده از کارت‌های غیرتماسی گرایش دارند، که امکان سرعت تبادل بالاتری در هر پایانه را می‌دهد، چون نیازی نیست که کارت گذاشته و برداشته شود.
سرعت ارتباط برای یک کارت غیر تماسی بستگی به توان کارت خوان / فرستنده و فاصله
¬ی خواندن دارد. زمان های تبادل باید کوتاه باشد، چون ممکن است کارت خیلی سریع از رنج مجاز خارج شود. سرعت ارتباط در حال حاضر برای کارت‌های غیر تماسی، به خاطر کم کردن این مشکل بسیار بالاتر از کارت‌های تماسی است (115Kbps  در مقابل  9.6Kbps)
برخی از کارت‌های غیر تماسی اندکی ضخیم‌تر از استاندارد
ISO هستند، برای این که آنها به ندرت درون یک کارت خوان قرار خواهند گرفت و ضخامت اضافی آنها را محکم می‌کند. این کارت‌های غیراستاندارد کمتر متداول می‌باشند.
کارت‌های غیرتماسی در حال حاضر گران‌تر از کارت‌های تماسی مشابه هستند. این اختلاف هزینه با افزایش تعداد آنها به سرعت در حال از بین رفتن است.
 
کارت‌های ترکیبی
این نوع کارت ترکیبی از کارت‌های هوشمند تماسی و غیرتماسی است که با هر دو نوع دستگاه‌های کارت‌خوان سازگار است. از این نوع کارت‌ها برای ساخت کارت‌های چندمنظوره استفاده می شود.

کاربردهای کارت هوشمند
در کشورهای مختلف، از کارت هوشمند استفاده‌های متفاوتی می‌شود. در زیر به چند مورد مهم اشاره می‌کنیم:
ـ در صنعت ارتباطات به عنوان کارت تلفن همگانی، سیم کارت تلفن‌های همراه یا کارت عبور در شبکه‌های پخش ماهواره‌ای.
ـ کاربردهای مالی مثل استفاده‌ی بانک‌ها از کارت هوشمند که به منزله‌ی هویت الکترونیکی مشتری در نزد بانک می‌باشد و یا کارت‌های اعتباری.
ـ تشخیص هویت افراد مثل کارت گواهینامه‌ی هوشمند، پاسپورت الکترونیکی، شناسنامه‌ی هوشمند، کارت دانشجویی و کارت کنترل عبور برای ساختمان‌های اداری و کارخانجات.
ـ در صنعت حمل و نقل عمومی‌بجای بلیط، در صنعت هواپیمایی به عنوان بلیط الکترونیکی و همچنین کارت پیش پرداخت شده برای بهره مندی از خدماتی مانند بازی‌ها، ارتباط تلفنی و خریدها در طول پرواز و خرید کارت پارکینگ بصورت پیش پرداخت شده.

برای استفاده از قدرت انعطاف یک کارت تراشه¬ای و همچنین تا حدودی متعادل کردن قیمت بالای آن و کاهش تعداد کارت‌های موجود در کیف مردم، تولیدکنندگان کارت‌های چندکاربردی را پیشنهاد می‌دهند که اجازه¬ی استفاده از کاربردهای متنوع بر روی یک کارت را ایجاد می‌کند. یک کارت مسافرتی می¬تواند نه تنها شامل پرداخت هزینه‌ی اتوبوس باشد، بلکه شامل مقداری پول نقد ، یک کارت تلفن و همینطور یک بلیط هوایی و پاسپورت  باشد.

در کشور مالزی از سال 2001 هر شهروند یک کارت هوشمند چندکاربردی دریافت می‌کند که به عنوان کارت شناسایی ملی، گواهینامه‌ی رانندگی، پرداخت عوارض بزرگراه‌ها، نگهداری سوابق پزشکی شخص، انجام تعاملات در تجارت‌های الکترونیکی و ... به کار می‌برد.
در کشورهای سنگاپور و آفریقای جنوبی نیز طرح‌های مشابهی در حال اجرا است.

سخن پایانی
در این نوشته سعی شد مختصری در مورد چگونگی عملکرد کارت‌های هوشمند و برخی از مزایای آن را مطالبی را به رشته تحریر در آوریم. اما نکته‌ای که باید به آن اشاره شود اینست که در آینده‌ای نه چندان دور برای راحت‌تر شدن و کاهش فعالیت‌های زائد در امور تجاری از قبیل خدمات بانکی، خرید و فروش لوازم خانگی، خدمات مسافرتی و حتی ذخیره اطلاعات پزشکی افراد ، هر شخص تنها
  یک کارت هوشمند انحصاری خواهد داشت و از به همراه داشتن کیف پول، گواهینامه، کارت ملی و ... رهایی خواهد یافت.

 

 

کارت هوشمند سوخت

 

 

مقدمه


یکی از حوزه های بسیار مهم کاربرد فنآوری اطلاعات، استفاده از کارت‌های هوشمند به منظور ارائه خدمات مناسب به شهروندان است و البته چنین خدماتی تنها از رهگذر تبادل سریع اطلاعات و صرف نظر از مکانِ جغرافیائی استقرار سیستم، برای کلیه شهروندان فراهم می آید.

 

امروزه مزیت‌های فراوانی مانند کاهش چشمگیر هزینه عملیات، سرعت و سهولت در برقراری ارتباط و جابه‌جایی اطلاعات، امکان تعریف لایه‌های چندگانه امنیتی در صورت نیاز، امکان بازیابی اطلاعات ثبت شده و دستیابی به آمار‌های مورد نیاز، امکان برنامه ریزی دقیق و راهبری کنترل شده و ده‌ها مزیت دیگر موجب شده است که هیچ کس در سودمندی ارایه خدمات به این شیوه تردیدی نداشته باشد، بلکه به‌عکس، با تعریف کاربرد‌های جدید برای کارت‌های هوشمند، هر روز بر دامنه مزایای بهره‌گیری از این ابزار‌های چند‌گانه افزوده می‌شود.

 

از اوایل دهه 70 که شاهد ظهور اولین نوع کارت‌های دارای حافظه در بازار ایران بودیم، ‌تا چند سال اخیر ‌هنوز میزان اشاعه این نوع کارت‌ها در ایران، در مقایسه با اغلب کشور‌های در حال توسعه، بسیار اندک است با این حال، آغاز اجرای طرح کارت هوشمند سوخت با فراگیری آماری حدود 15 میلیون نفر از جمعیت کشور را می‌توان به عنوان جهشی بزرگ، ‌در زمینه ترویج بکارگیری کارتهای هوشمند در ایران بشمار آورد.

 

هر چند که این طرح، در اصل نه به انگیزه برداشتن گامی به سوی ترویج بکارگیری کارتهای هوشمند، بلکه به عنوان راهکاری گریزناپذیر برای حل بزرگ‌ترین مسئله سه دهه اخیر اقتصاد ایران، یعنی حل مشکل یارانه سوخت و بهینه سازی مصرف فرآورده‌های نفتی در ایران، بوده است؛ لیکن به خودی خود، پیاده سازی این طرح، علاوه بر موارد یاد شده، گام بلندی در ظهور دولت الکترونیک و مدرن سازی مناسبات اقتصادی بوده است.

 

اهداف

مساله افزایش بی رویه مصرف بنزین و به تبع آن افزایش میزان واردات و کاهش بهره‌وری انرژی در کشور، همواره مهمترین چالش پیش روی دولت‌ها در نظام جمهوری اسلامی بوده و علیرغم ارائه طرحها و لوایح مختلف در فصول بودجه و تبادل نقطه نظرات میان دولت و مجلس در ادوار گذشته، هنوز برنامه جامعی برای رسیدن از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب در مورد آن مدون نگردیده است و بنظر می‌رسد تنها راه حل باقیمانده استفاده از سیستم اطلاعاتی قدرتمند، جهت کنترل مصرف بر اساس کاربری خودروهاست تا علاوه بر جلوگیری از تبعات منفی اقتصادی و اجتماعیِ کنترل مصرف، نوعی فرهنگ‌سازی و برنامه ریزی مصرف را نیز در بین شهروندان ایجاد نماید. 
از جمله نکاتی که در سالهای گذشته افزایش بی‌رویه مصرف بنزین در کشور را موجب گردیده اند میتوان به افزایش تعداد خودروها، افزایش جمعیت شهری، افزایش تعداد خودروهای تولیدی با میانگین مصرف سوخت نسبتاً بالا، وجود تعداد قابل توجهی خودروی فرسوده با نواقص فنی، افزایش مدت انتظار در ترافیکهای شهری، افزایش تعداد سفرهای درون و برون شهری، کمبود وسائل حمل و نقل عمومی و عدم توسعه متوازن شبکه حمل و نقل، عدم بهره‌گیری از فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات به منظور ایجاد دولت الکترونیک جهت کاهش سفرهای درون شهری، افزایش قابل توجه قاچاق بنزین اشاره داشت.
 
با توجه به مشکلات ذکر شده و جهت تامین اهداف ذیل:
 
· جلوگیری از تداوم رشد بی رویه مصرف بنزین در سال‌های اخیر
 
· هدفمندسازی یارانه سوخت
 
· جلوگیری از تداوم قاچاق بنزین در نقاط مرزی
 
· امکان مدیریت کلان سوخت و اعمال سیاست‌های متنوع مصرف
 
صرفه جویی و ایجاد الگوی مصرف مناسب
  
· سوق دادن شرکتهای خودروسازی و صاحبان خودروها به استفاده از سیستم سوخت جایگزین
 
مجلس شورای اسلامی، شرکت ملی پالایش و پخش را مکلف به استفاده از کارت هوشمند سوخت در جایگاه‌های عرضه فرآورده‌های نفتی به منظور کنترل عرضه بنزین و نفت‌ گاز به وسایل نقلیه نمود.

 

ساختار سیستم

1- در هر جایگاه بر روی هر تلمبه به ازاء هر نازل سوختگیری دو دستگاه کارتخوان نصب شده است.
2-
هر کارت‌خوان دارای یک حافظه است که می‌تواند اطلاعات سوختگیری را در خود ذخیره سازد
3-
کارتخوان نصب شده با یک رشته کابل به رایانه مستقل در دفتر جایگاه متصل میشود
4-
اطلاعات در هر مرحله از سوختگیری در حافظه کارت و کارت‌خوان ذخیره شده و بلافاصله به حافظه رایانه مستقر در دفتر جایگاه منتقل و ذخیره میگردد
5-
اطلاعات ذخیره شده در رایانه دفتر جایگاه، در فواصل زمانی معین، از طریق متمرکز کنندهها به مرکز اطلاعات در تهران منتقل شده و در آنجا جمع آوری و پردازش میشود
6-
هرگونه سیاست جدید عرضه از طریق مرکز اطلاعات و شبکه ایجاد شده به رایانه مستقر در دفتر جایگاه منتقل شده و بر روی حافظه کارت‌خوان تلمبهها اعمال میگردد
7-
به محض ورود کارت هوشمند سوخت به کارتخوان، آخرین سیاستهای تعیین شده به حافظه کارت منتقل و قابلیتهای مربوطه فعال میشود
8-
سیستم بگونهای طراحی شده که حتی در صورت قطع ارتباطهای موجود، سوخت‌گیری از تلمبه امکان پذیر باشد

 

 

آمار

صدور کارت سوخت  
14،000،000 کارت
صدور کارت هوشمند المثنی
 
1،300،000 کارت
 
صدور کارت هوشمند سوخت آژانس و مسافربر شخصی
500،000 کارت
 
نصب کارت خوان بر روی تلمبه های بنزین سوز
14،000 عدد
برقراری و نصب خطوط ارتباطی جایگاهها
 
تلفن اختصاصی
2000 خط
 
ماهوره
300 دستگاه
 
نصب و راه اندازی متمرکز کننده در مراکز مخابراتی برای جمع آوری اطلاعات سوختگیری خودروها
8 عدد
نصب و راه اندازی مرکز داده سامانه هوشمند سوخت در تهران
 
43 سرور
 
نصب و راه اندازی تجهیزات دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت
600 دفتر
 
برقراری خطوط ارتباطی پر سرعت دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت
600 خط

 

دستاوردها

اجرای طرح کارت هوشمند دستاوردهای علمی، فنی و مدیریتی قابل توجهی نیز داشته است که به تعدادی از این موارد اشاره می شود: 
· صرفه جویی ارزی: از ابتدای سهمیه بندی تا پایان سال 86 به مقدار حدود چهار میلیارد دلار از بابت کاهش واردات بنزین در بودجه ارزی کشور صرفه‌جویی صورت گرفته است.
 
· ساماندهی حمل و نقل عمومی: با راهاندازی پروژه کارت هوشمند سوخت و ایجاد امکان تفکیک کاربری خودروهای بنزین سوز، خودروهای شخصی که در امر حمل و نقل عمومی فعالیت دارند (مسافربر شخصی و آژانس) شناسایی و ساماندهی گردیده و شرایط مناسب جهت توسعه و ساماندهی حمل و نقل عمومی فراهم گردید.
 
· جلوگیری از قاچاق بنزین: با راه اندازی پروژه کارت هوشمند سوخت قاچاق بنزین به خارج از کشور به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.
 
· مدیریت طرح: انجام پروژه‌ای در ابعاد طرح کارت هوشمند تجربه مدیریتی بی‌نظیری را برای کشور بر جای نهاده است
 
· بانک اطلاعات: پایان طرح کارت هوشمند بی‌گمان آغازی برای طراحی بانک اطلاعاتی ملی کشور به شمار می‌آید.
 
· شخصی سازی: شخصی سازی کارت‌های مورد استفاده در طرح کارت هوشمند سوخت بدلیل حجم و معماری خاص مورد نیاز طرح، یک گام به جلو محسوب گردیده و دانش فنی بوجود آمده در این حوزه بدون شک گنجینه دانش مناسبی برای طرح های کارت سلامت و کارت ملی و .... خواهد بود.
 
· سیستم عامل لینوکس: استفاده از سیستم عامل لینوکس ملی با عنایت به در دسترس بودن کد منبع آن، امنیت بهتر، هزینه پایینتر و عدم وابستگی به شرکت یا کشوری خاص، می‌تواند انقلاب جدیدی در عرصه فناوری اطلاعات و ارتباط کشور محسوب گردد.
 
· انعطاف پذیری: امکان اعمال هرگونه سیاست بمنظور عرضه سوخت بصورت متمرکز و همزمان در کلیه نقاط کشور از جمله دستاوردهای بسیار مهم طرح کارت هوشمند سوخت است.
 
· امنیت: ایجاد سیستم مدیریت امنیت اطلاعات با رویکرد رسیدن به حد مطلوب امنیت بر اساس استاندارد
ISMS ، از دیگر دستاوردهای طرح کارت هوشمند سوخت محسوب می گردد

 

احجام

ردیف

شرح فعالیت

تعداد

1

صدور کارت سوخت

14،000،000 کارت

2

صدور کارت هوشمند المثنی

1،300،000 کارت

3

صدور کارت هوشمند سوخت آژانس و مسافربر شخصی

500،000 کارت

4

نصب کارت خوان بر روی تلمبه­های بنزین سوز

14،000 عدد

5

برقراری و نصب خطوط ارتباطی جایگاهها

تلفن اختصاصی

2000 خط

ماهوره

300 دستگاه

6

نصب و راه­اندازی متمرکز کننده در مراکز مخابراتی برای جمع آوری اطلاعات سوختگیری خودروها

8 عدد

7

نصب و راه اندازی مرکز داده سامانه هوشمند سوخت در تهران

43 سرور

8

نصب و راه اندازی تجهیزات دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت

600 دفتر

9

 

برقراری خطوط ارتباطی پر سرعت دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت

600 خط

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                اطلاعیه وزارت نفت در مورد سهمیه بندی بنزین

به موجب بند "و"
  تبصره 13 قانون بودجه سال 1386 و برابر تصمیمات مورخ 30/3/86 هیأت نمایندگان ویژه در تبصره 13 قانون مذکور ، از ساعت 24 روز سه شنبه مورخ 5/4/86  سهمیه بندی بنزین برای کلیه وسایط نقلیه بنزین سوز ، اعم از خودرو و موتورسیکلت و صرفاً با استفاده از کارت هوشمند سوخت  به شرح جدول پیوست اعمال خواهد شد .

در این جدول منظور از سهمیه ماهانه ، مقدار بنزینی است که طی دوره یکماهه به وسیله نقلیه متناسب با کاربری مربوطه تعلق می گیرد . منظور از دوره سهمیه ، مدت زمان امکان استفاده از سهمیه تعیین شده در آن زمان می باشد ، به گونه ای که خودروهای سواری شخصی و موتورسیکلت ها می توانند سهمیه چهار ماه آینده را بنا به اختیار خود، متناسب با نیاز استفاده کنند . سایر خودروها از جمله خودروهای عمومی قادر خواهند بود سهمیه تعیین شده ماهانه را در طول هر ماه برابر نیاز استفاده نمایند . توضیح اینکه قرار است دوره سهمیه خودروهای سواری شخصی و موتورسیکلت ها در آینده نزدیک از چهار به شش ماه افزایش یابد .

منظور از حداکثر ذخیره ، میزان بنزینی است که می توان از یک دوره به دوره بعد منتقل نمود و همراه با سهمیه دوره جدید مورد استفاده قرار داد . این امر موجب خواهد شد که دارندگان محترم خودرو با آزادی عمل بیشتر در مورد چگونگی مصرف سهمیه بنزین برنامه ریزی و برابر نیاز واقعی از آن استفاده نمایند .

 

درضمن دولت با بررسی کارشناسی مصرف دو ماهه بنزین از طریق اطلاعات مرکز داده های کارت هوشمند سوخت ، با معرفی سایتی به آن دسته از دارندگان وسایط نقلیه که مصارف بیش از سهمیه تعیین شده را دارند ، فرصت خواهد داد میزان مصرف خود را اعلام نمایند تا برای تأمین آن برنامه ریزی شود .

برای خودروهای دوگانه سوز ، شامل خودروهای با سوخت گازمایع و یا گاز طبیعی علی رغم داشتن سوخت مناسب ، برای موارد خاص و اضطراری سهمیه بنزین برابر جدول پیش بینی گردیده است .

مصرف کنندگان وسایط بنزین سوز غیر از حمل و نقل زمینی ، اعم از صنعتی ، خدماتی ، کشاورزی و دریائی می توانند جهت اطلاع از نحوه تأمین بنزین مورد نیاز و دریافت حواله به مناطق و نواحی شرکت ملّی پخش فرآورده های نفتی ایران در سراسر کشور مراجعه نمایند .

آن دسته از دارندگان خودرو که به هر علتی ، تاکنون کارت هوشمند سوخت  دریافت ننموده اند ، لازم است بر اساس اطلاعیه های قبلی برای پیگیری و دریافت کارت به دفاتر پستی سراسر کشور و همچنین دارندگان موتورسیکلت به کلانتریها و مراکز منتخب نیروی انتظامی مراجعه نمایند .

دولت ضمن پایبندی کامل به اجرای قانون ، تمام تلاش خود را صرف کاهش محدودیتهای احتمالی برای مردم می نماید . امید است دارندگان و رانندگان وسایط نقلیه بنزین سوز با تشریک مساعی در جهت حفظ منابع ملّی و صرفه جوئی خروج میلیاردها دلار ارز از کشور که می تواند صرف آبادانی کشور شود و تأمین فضای سالم محیط زیست و استفاده بیشتر از وسایط حمل و نقل عمومی ، خادمین خود در دولت را در اجرای طرح سهمیه بندی بنزین با استفاده از سامانه کارت هوشمند سوخت یاری نمایند .

جدول سهمیه بندی بنزین انواع خودرو  و موتورسیکلت

 

ردیف

نوع وسیله نقلیه

نوع سوخت مصرفی

سهمیه ماهانه (لیتر)

دوره سهمیه

(ماه)

حداکثر ذخیره (لیتر)

حداکثر بنزین تحویلی در یک مرحله سوختگیری (لیتر)

حداکثرتعداد دفعات سوختگیری روزانه

 

1

سواری شخصی

بنزین

100

4

400

60

3

2

سواری شخصی

دوگانه سوز

30

4

120

60

2

3

سواری دولتی

بنزین

300

1

300

60

3

4

سواری دولتی

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

5

تاکسی

بنزین

800

1

300

60

2

6

تاکسی

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

7

مسافربرشخصی

بنزین

600

1

200

60

2

8

مسافربرشخصی

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

9

آژانس

بنزین

450

1

150

60

3

10

آژانس

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

11

آموزش رانندگی

بنزین

450

1

150

60

2

12

آموزش رانندگی

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

13

آمبولانس

بنزین

450

1

150

60

3

14

وانت پیکان و مزدا 1000

بنزین

360

1

120

40

3

15

وانت پیکان و مزدا 1000

دوگانه سوز

60

1

80

40

2

16

وانت تویوتا 1600 ، 2000 و مزدا 2000

بنزین

450

1

150

60

3

17

وانت تویوتا 1600 ، 2000 و مزدا 2000

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

18

وانت نیسان، زامیاد و سایپا ، تراکتور، کامیون، کشنده، کامیونت، اتوبوس،

مینی بوس،  نیمه یدک، تریلی، اتوکمپینگ

بنزین

600

1

200

60

3

19

وانت نیسان، زامیاد و سایپا ، تراکتور، کامیون، کشنده، کامیونت، اتوبوس،

مینی بوس،  نیمه یدک، تریلی، اتوکمپینگ

دوگانه سوز

60

1

80

60

2

20

سیاسی و سرویس

بنزین

600

1

400

60

3

21

موتورسیکلت

بنزین

30

4

120

10

3

 

 

کارت هوشمند چندمنظوره چیست؟

توسعه و گسترش کاربرد‌ کارت‌های هوشمند از جمله الزامات استقرار و تحقق برنامه‌های دولت الکترونیک محسوب می‌شود. بنابراین‌، در دولت الکترونیک هر فرد نیاز به چندین کارت از انواع ذکرشده دارد. اما تعدد کارت‌ها مشکلاتی به همراه دارد؛ از قبیل:

صرف هزینه جداگانه برای هرکارت؛

 زحمت بیشتر درحمل کارت‌های متعدد و درنتیجه کاهش استقبال از آنها؛

  بالا رفتن مراجعات اداری برای دریافت کارت.

برای حل این مشکل، طرح تجمیع کارت‌های هوشمند راهکار مناسبی است که علاوه بر افزایش ضریب ایمنی، سبب می‌شود تعداد کارت‌های مورد نیاز هرفرد کاهش یابد.

 

 

خصوصیات و مزایای کارت هوشمند سوخت

کارتهای مغناطیسی همچون کارتهای اعتباری بانکی تنهاحاوی تک اطلاعاتی به نام شماره رمز 4 رقمی است، این کارتها پس از قرار گرفتن در کارت خوان یا سیستم خودپرداز از طریق سیستم online به سرور بانک مربوطه متصل میشوند. بقیه اطلاعات از جمله نام دارنده حساب بانکی، میزان موجودی، مانده حساب وغیره از طریق سرور منتقل میشود.

اما کارت هوشمند به علت دارا بودن قابلیتهای بالا علاوه بر سیستم online قادر به استفاده از سیستم Offline نیز هست چرا که اطلاعات به طور کامل بر روی خود کارت درج میشود.

به علت نبود بسترهای مخابراتی و براساس تجربیات، بخصوص 5 سال تجربه بهرهبرداری از این سیستم در زاهدان، سیستم Offline برای کارت هوشمند سوخت برگزیده شد.

اگر دارنده کارت اعتباری بانکی در زمان معین به علت ایراد در برقراری ارتباط با سرور بانک قادر به استفاده از "ATM" نباشد، میتواند به "ATM" دیگر مراجعه کند، اما بروز چنین مشکلی در مورد خودروها باعث ایجاد صفهای طویل شده و عملا سیستم سوختگیری را مختل میکند.

این در حالی است که کارتهای هوشمند قادرند تمام اطلاعات از جمله نام مالک، شماره خودرو، آخرین میزان سوختگیری، زمان دقیق و جایگاه آن را در خود نگهداری کنند.

به این ترتیب در صورت قطع ارتباط جایگاه با مرکز یا حتی در صورت قطع شبکه مخابراتی، دارندگان کارت هوشمند سوخت خواهند توانست براحتی از خدمات آن استفاده کنند.

اطلاعات جایگاهها 3 بار در شبانهروز یا به عبارت دیگر هر 8 ساعت یک بار به ایستگاههای میانی و از آنجا به مرکز شبکه در تهران منتقل شده و در یک پایانه اطلاعاتی ثبت و ضبط میشود.

در صورت قطع ارتباط شبکه یا قطع ارتباط جایگاه، سوختگیری از طریق کارت هوشمند انجام میشود، اما اطلاعات ثبت شده در شبکه ایستگاه، در بدترین حالت یک بار در شبانهروز به مرکز منتقل شده و ضبط میشود.

به عبارت دیگر اطلاعات از کارت خوان نصب شده روی تلمبه به کامپیوتر مسئول جایگاه و از آنجا به سرور مرکز منتقل میشود.

به این معنی که کارت خوان و کارت هوشمند میتوانند به صورت مستقل از شبکه ارتباطی جایگاه منطقه یا حتی کشور کار کنند.

این کارت خوانها روی خود تلمبه نصب میشود، در واقع هر تلمبه مجهز به 2 کارت خوان در طرفین است به طوری که خودروها میتوانند در 2 طرف تلمبه از آنها استفاده کنند.

 

 

صدور کارت المثنی سوخت

1- حضورمالک خودرو الزامیست

2- مدرک شناسائی(گذرنامه-گواهینامه-شناسنامه-کارت ملی)

3- مدارک خودرو(سند یا بنچاق )

4- مبلغ100.000 ریال به حساب جام 50/1194334 بانک ملت شعبه مستقل مرکزی به نام شرکت ملی پالایش فرآورده های نفتی ایران

5- آدرس و کد پستی کامل

6- شماره ملی مالک

هموطنانی که به هر دلیل کارت هوشمند سوخت آنان مفقود شده است، می‌توانند برای صدور کارت المثنی به همراه مدارک ذیل به دفاتر خدمات کارت هوشمند سوخت مستقر در محل دفاتر منتخب پست و همچنین دفاتر پلیس +10 سراسر کشور مراجعه کنند.

براساس این اطلاعیه مدارک لازم برای صدور کارت المثنی خودرو عبارتست از :

شماره کارت سوخت (شماره (PAN شماره ملی خودرو ( شماره VIN برای ابطال کارت قبلی و صدور کارت المثنی)کارت یا شناسنامه خودرو (بنچاق محضری خودرو) و پاکتی که کارت سوخت داخل آن به متقاضی تحویل شده است همچنین مدارک هویتی مالک نیزبرای صدور المثنی لازم است برای شخص حقیقی، یکی از مدارک شناسنامه،کارت ملی، گواهینامه یا گذرنامه برای شخص حقوقی، معرفی نامه رسمی شرکت یا سازمان با امضاء و مهر مجاز هزینه صادر شدن هر کارت المثنی برای کاربران 10 هزار تومان خواهد بود

بنا بر این اطلاعیه، مدارک لازم برای صدور کارت المثنی موتورسیکلت :

کارت یا شناسنامه موتورسیکلت (بنچاق محضری موتور)شماره کارت سوخت مفقود شده (شماره(PAN شماره انتظامی (شماره پلاک) موتورسیکلت همچنین مدارک هویتی مالک نیزبرای صدور المثنی لازم است برای شخص حقیقی شامل یکی از مدارک شناسنامه، کارت ملی، گواهینامه یا گذرنامه برای شخص حقوقی، معرفی نامه رسمی شرکت یا سازمان با امضاء و مهر مجاز هزینه صادر شدن هر کارت المثنی برای کاربران 10 هزار تومان خواهد بود.

  

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

تماس با ما:

چالوس ، بلوار امام رضا (ع) ، شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه چالوس

شماره تلفن :3 - 52256891-011
نمابر : 52256900-011